Artikel Verkenning herinrichting Stadspark van Steenbergen

Update 17 december 2020

De gemeenteraad heeft op 2 december 2020 de drie voorgestelde ideerichtingen besproken. Haar conclusie was dat zij geen van de drie voorgestelde richtingen wilde uitvoeren. In de vergadering van 17 december 2020 heeft de raad een motie aangenomen. Daarin draagt zij het college op om in kwartaal 1 2021 een nieuw voorstel voor de opwaardering van het stadspark voor te leggen. In de motie staan de aspecten die de gemeenteraad belangrijk vindt.  Het college gaat met deze motie aan de slag. 

De door de raad aangenomen motie vindt u hieronder: 

Motie stadspark 2020

 

Wat vooraf ging...

De opgave om het stadspark op te waarderen dateert uit 2016. De gemeenteraad heeft in dat jaar een investeringskrediet van € 600.000,- beschikbaar gesteld. Sinds de zomervakantie 2020 hebben we deze opgave weer opgepakt en zijn we aan de slag gegaan door middel van parksessies en de enquête op 'Ik praat mee'. De belangrijkste resultaten daarvan waren:

  1. De huidige gebruikers van het park zijn best tevreden met de omvang en indeling van het park. Kleine aanpassingen zoals andere verharding van de paden zijn wel gewenst;
  2. Veel gebruikers hebben het onderwerp sociale veiligheid genoemd. De donkere plekken in het park geven veel gebruikers een onaangenaam gevoel. De aanwezige onderbegroeiing en het ontbreken van verlichting zijn daarbij vaak als daders genoemd;
  3. Er mag best wat meer te doen zijn in het stadspark. Veel gebruikers komen nu in het stadspark om hun hond uit te laten of er- alleen of met anderen - (overdag) een rondje te wandelen.

We hebben tijdens de parksessies vijf scenario's gepresenteerd, daaruit bleken de scenario's 'stadstuin' (thematische tuin) en 'oase van Steenbergen' (innovatie en duurzaamheid) niet populair. De andere drie scenario's ('back to basics', 'tuin der lusten' en 'goeie ouwe tijd') maken daarom onderdeel uit van het vervolg.

In deze fase van het project stadspark is het doel om een besluit te nemen over een inrichtingskoers en een investeringsbudget voor het stadspark beschikbaar te krijgen. Hierover beslist de gemeenteraad. In de afgelopen maanden is het resultaat van de parksessies en 'ik praat mee' vertaald naar bouwstenen voor het park. Over specifieke bouwstenen (b.v. activiteiten in het park) is met verschillende ondernemers en organisaties in Steenbergen gesproken. Al die informatie uit de parksessies, 'Ik praat mee' en de vervolggesprekken heeft geresulteerd in een lijstje met gewenste 'veranderingen' in het park. Deze veranderingen staan verderop aangegeven met de nummers 1 t/m 20. Niet alle veranderingen komen in alle ideerichtingen met bijbehorende kaartbeelden terug. De meeste veranderingen zijn 1 op 1 afkomstig uit de sessies, andere zijn opgenomen omdat ze nodig zijn voor een andere actie (bijv.: om een nieuwe fontein te plaatsen moet eerst de vijver worden gebaggerd). De veranderingen vormen de basis voor een kostenberekening.

Om een idee te krijgen hoe het stadspark met die veranderingen eruit kan zien, zijn drie ideerichtingen uitgetekend. Deze ideerichtingen zijn geen ontwerpen! Het is niet zo dat wanneer de keuze voor één ideerichting wordt gemaakt het park er uit gaat zien zoals op het bijbehorende kaartbeeld! De gekozen ideerichting geeft de keuze voor een 'decor' aan. De sfeer in het park. Blijft die zoals die nu is of verandert die? En als die verandert, hoe dan. Hoe het park er echt uit gaat zien bepalen we later, samen, in de hierop volgende sessies. Dat doen we als de koers duidelijk en het budget beschikbaar is.

De basis achter de ideerichtingen en de bijbehorende kaartbeelden zijn de drie meest gewaardeerde scenario's: 'back to basics' (groot onderhoud), 'tuin der lusten' (doe park) en 'goeie ouwe tijd' (historisch). De drie getekende ideerichtingen bevatten elk in meer of mindere mate elementen uit elk van deze drie scenario's. Ideerichting 1 gaat vooral uit van 'back to basics'. Ideerichting 3 juist van de 'goeie ouwe tijd'. Ideerichting 2 is een mix van beide. Het activiteitenaanbod ('tuin der lusten') is in elk idee min of meer gelijk. Elke ideerichting is vormgegeven in een kaartbeeld met een daarbij horende toelichting. De ideerichtingen met de bijbehorende kaartbeelden lijken voor zich te spreken. Maar dat doen ze eigenlijk niet. De ideerichtingen met bijbehorende kaartbeelden geven aan in welk decor de verschillende veranderingen kunnen worden uitgevoerd. Aan elke ideerichting hangt een prijskaartje. Die prijs wordt vooral bepaald door het aantal en het soort veranderingen dat worden uitgevoerd. Logischerwijs betekent meer werk hogere kosten.

Op beide aspecten (decor en kosten) moet de gemeenteraad een besluit nemen. Welke ideerichting vinden zij het beste bij (toekomstig) Steenbergen passen en welk bedrag (investeringskrediet) stellen zij voor de realisatie daarvan beschikbaar? Zodra de gemeenteraad dit investeringskrediet beschikbaar stelt, starten de voorbereidingen voor het opstellen van een (voorlopig en definitief) ontwerp. Dat gebeurt interactief met belangstellende inwoners en organisaties. De exacte manier waarop dat gebeurt, bespreken we met het bureau dat het ontwerp maakt, waarbij we rekening houden met de dan geldende coronamaatregelen.

We gaan op zoek naar een bureau dat dit met ons kan gaan organiseren als de gemeenteraad positief heeft besloten over de plannen en budget. We streven ernaar om in de eerste helft van 2021 een ontwerp klaar te hebben. Daarna maken we de opdracht gereed voor aanbesteding. De start van het echte veranderen is voorzien in 2022. Afhankelijk van de gekozen ideerichting – en daarmee de hoeveelheid werk - ligt het einde daarvan in 2022 of 2023.

Ik hoop dat u dit document met plezier leest. Het is bedoeld als uitleg èn inspiratie. Over wat er zou kunnen in en rond het Steenbergse stadspark. Want het echte werk gaat nog beginnen! Daarvoor bent u begin 2021 van harte welkom. Om samen de toekomst van ons stadspark vorm te geven en in te kleuren. Ik hoop u dan te ontmoeten!

Wilma Baartmans
Wethouder

Ideerichtingen

Hier onder ziet u een overzicht van gewenste 'veranderingen' in het park opgehaald uit de parksessies, 'Ik praat mee' en de vervolggesprekken:

Inrichting park

  1. bruggen/vlonders
  2. verharde paden
  3. vlonderpaden
  4. fietspad
  5. natuurvriendelijke oevers
  6. onderbeplanting weghalen/verbeteren doorzichten
  7. huidige bomen
  8. nieuwe bomen
  9. lantaarnpalen
  10. fontein
  11. verbinden water Zuidvest en Boomvaart

Activiteiten

  1. speelvelden
  2. (water)speelplaats
  3. openluchtpodium (multifunctioneel)

Historie Ravelijn

  1. markeren Ravelijn
  2. terugbrengen Ravelijn
  3. markeren stadsgracht vesting
  4. grondwal terugbrengen

Verkeer

  1. Ravelijnstraat afsluiten (knip) doorgaand verkeer
  2. Ravelijnstraat afwaarderen (profiel en gebruik)

 

De 3 ideerichtingen

1. Stadspark (in huidige omvang)

Ideeinrichting 1 Stadspark (in huidige omvang)

In deze ideerichting ligt de nadruk op een goede en grote onderhoudsbeurt van het park, zoals dit destijds in 1957 is aangelegd, conform de ideeën van de Engelse landschapsstijl. Om weer zichtlijnen, openheid en verschil tussen open en gesloten ruimtes te creëren worden bomen weggehaald en worden nieuwe bomen aangeplant. De bomen die zijn aangeduid met een levensverwachting van >15 jaar worden zoveel mogelijk behouden, de bomen met een levensverwachting van 10 - 15 jaar worden indien gewenst gekapt. De bomen met een levensverwachting van < 5 jaar worden gekapt. De vijver wordt gehandhaafd, waarbij ten noorden een plek wordt gecreëerd voor natuurlijk spelen/waterspeeltuin.

In het park wordt ruimte gemaakt voor een verwijzing naar het Ravelijn. Deze wordt in een verkleinde vorm (circa 35 meter breedte) als een folly geplaatst in het park en kan worden gebruikt als theater. Deze 'folly' krijgt een plek in het westelijk deel, van waar je ook het zicht op de vijver met fontein. Tevens wordt het oostelijke deel voorzien in een extra brugverbinding voor voetgangers en fietsers. De paden in het park worden grotendeels gehandhaafd en op enkele plekken enigszins verlegd om nieuw programma (folly, natuurlijk spelen en speelveld) en een fietsroute in te passen. De Ravelijnstraat blijft gehandhaafd, maar voor doorgaand autoverkeer geknipt. De beplanting aan de westzijde van de straat wordt doorgezet.

1. Stadspark (in vergrote omvang)

Ideeinrichting 1 Stadspark (in vergrote omvang)

In deze ideerichting, waar het gehele gebied wordt ontwikkeld als stadspark, wordt de opzet van de Engelse landschapsstijl voortgezet. Verspreid in het park is nog meer ruimte voor speelvelden, maar ook ander programma, zoals een o.a. pluktuin of ruimte voor de organisatie van evenementen. Het stadspark kan het 'park' van Steenbergen worden. Er is ook ruimte is voor extra aanplant van bomen. Tenslotte wordt ruimte geboden aan een horecapaviljoen. De Ravelijnstraat behoudt zijn plek, maar krijgt een smaller profiel met aan weerszijden bomen in de vorm van laanbeplanting. Het pad (voormalige Ravelijnstraat) zal ook dienen als ontsluiting bij organisatie van evenementen. Qua materialisering zal in deze variant aansluiting worden gezocht bij het materiaal van de overige paden in het park.

2. Vestingpark (in huidige omvang)

Ideeinrichting 2 Vestingpark (in huidige omvang)

De geschiedenis van de plek (Ravelijn als onderdeel van de vestingstad Steenbergen en de Engelse landschapstuin) vormt in deze ideerichting het uitgangspunt en biedt daarnaast ruimte aan hedendaagse opgaven, zoals waterberging en ruimte voor natuur in de stad (natuurinclusief). De opzet van de landschapstijl blijft grotendeels overeind, echter wordt het verleden van het Ravelijn in beeld gebracht door de vorm van het voormalige Ravelijn te markeren met materialen en een bomenrij. Het oorspronkelijke Ravelijn wordt omgeven door een 'droge' gracht, waarbij het maaiveld wordt verlaagd en het hoogteverschil dat ontstaat de gracht markeert. Het verlaagde maaiveld biedt ruimte voor speelvelden. In het noordwestelijk deel van de 'droge' gracht wordt het maaiveld extra verlaagd (in trappen), waarbij het theater kan worden ingepast. Het gebied tussen de oorspronkelijke gracht en de boomvaart wordt begrensd door een verhoogd pad. Langs de Boomvaart wordt 'extra' waterberging gecreëerd en worden eilanden aangelegd. Dit biedt kinderen de gelegenheid voor 'avontuurlijk' spelen. De bestaande paden zijn deels intact gelaten, maar deels verlegd om het Ravelijn te markeren. Door de vijver wordt een stapstenen/palen pad geplaatst die de lijn van Ravelijn markeert. In deze ideerichting worden zo min mogelijk bomen gekapt. Ook hier geldt als uitgangspunt dat de bomen die zijn aangeduid met een levensverwachting van >15 jaar zoveel mogelijk behouden, de bomen met een levensverwachting van 10-15 jaar worden indien gewenst gekapt. De andere bomen met een levensverwachting van < 5 jaar worden gekapt. Voor het gedeelte langs de Boomvaart zal een aanzienlijk deel van de bomen worden gekapt.

2. Vestingpark (in vergrote omvang)

Ideeinrichting 2 Vestingpark (in vergrote omvang)

In de ideerichting voor het Vestingpak in vergrote, volledige omvang wordt de Ravelijnstraat eruit gehaald. Een nieuw pad volgt de contour van de buitenzijde van het Ravelijn. Het voorstel voor het verdiepte maaiveld dat verwijst naar de oorspronkelijke gracht wordt doorgezet. Ook hier is ruimte voor theater (verdiept) en speelvelden. Het gebied tussen de voormalige gracht en de boomvaart krijgt een vergelijkbare inrichting zoals wordt voorgesteld aan de westzijde. Tevens geldt dat 'extra' bomen denkbaar zijn, bij voorkeur in de zone die een natuurlijke inrichting verkrijgt.

3. Ravelijnpark (in huidige omvang)

Ideeinrichting 3 Ravelijnpark (in huidige omvang)

Deze ideerichting grijpt volledig terug naar de geschiedenis van de stad Steenbergen als vestingstad en het feit dat er op deze plek in het huidige stadspark een Ravelijn heeft gelegen. Het Ravelijn wordt in zijn voormalige vorm teruggebracht en biedt ruimte voor o.a. het theater. Het Ravelijn komt weer vrij te liggen en wordt omgeven door een (droge) gracht, waarbij het maaiveld wordt verlaagd en het hoogteverschil dat ontstaat de gracht markeert. In deze zone is ruimte voor en sport en speelvelden.

Het Ravelijn wordt op een drietal plekken verbonden met de omgeving. Een centrale toegang aan de noordzijde, die tevens dient als toegang voor verkeer (brengen/halen materiaal e.d.). De overige twee vlondersteigers zijn voor de voetgangers bedoeld. De westelijke toegang gaat in de vorm van een trap over de wal van het Ravelijn. De toegang aan de oostzijde doorsnijdt het Ravelijn, waardoor er zicht op het Ravelijn ontstaat en het Ravelijn ook 'vlak' ontsloten kan worden voor mensen die minder goed ter been zijn.

In het gebied dat overblijft tussen Boomvaart en gracht wordt de bedekte weg teruggebracht en is ruimte voor natuurlijk spelen/waterspeelplaats. Het aantal bomen is in deze variant fors gereduceerd en beperkt tot de bomen in de groenstrook tussen de Zuidwal en Zuidvest. Het Ravelijn had in het verleden geen bomen, dit om het vrije zicht op de omgeving te hebben. Deze ideerichting biedt mogelijkheden voor de aanplant van nieuwe bomen in parkachtige deel ten zuiden van de gracht.

3. Ravelijnpark (in vergrote omvang)

Ideeinrichting 3 Ravelijnpark (in vergrote omvang)

Deze ideerichting gaat uit van een vergelijkbare inrichting van het Ravelijn, maar deze krijgt geen verdere invulling als alleen de functie van theater. In de zone ten westen van de (droge) gracht is ruimte voor natuurlijk spelen en speelvoorzieningen. Er wordt een extra vlonderverbinding gemaakt naar de Zuidwal.